Beşinci Tüm Rusya Sovyetleri Kongresi tarafından 10 Temmuz 1918’de kabul edildi.
Emekçi ve Ezilen Halkın Hakları Bildirgesi (Ocak 1918’de Üçüncü Tüm Rusya Sovyetler Kongresi tarafından onaylanmıştır), Beşinci Kongre tarafından onaylanan Sovyet Cumhuriyeti Anayasası ile birlikte, Rusya Sosyalist Federatif Sovyet Cumhuriyeti’nin tek temel yasasını oluşturur.
Bu temel yasa, Rusya Genel Yürütme Komitesi İzvestiyası’nda tamamının yayınlanmasıyla yürürlüğe girer. Sovyet Hükümeti’nin bütün organları tarafından yayınlanmalı ve her Sovyet kurumunda göze çarpan bir yere asılmalıdır.
Beşinci Kongre, Halk Eğitim Komiserliğine Rusya Cumhuriyeti’nin bütün okul ve eğitim kurumlarında bu Anayasanın temel ilkelerinin incelenmesi ve açıklanması talimatını verir.
Birinci Madde
EMEKÇİ VE SÖMÜRÜLEN HALKIN HAKLARI BİLDİRGESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
1. Rusya, İşçi, Asker ve Köylü Temsilcileri Sovyetleri cumhuriyeti olarak ilan edilir. Tüm merkezi ve yerel iktidar bu sovyetlere aittir.
2. Rusya Sovyet Cumhuriyeti, özgür ulusların özgür birliği temelinde, Sovyet ulusal cumhuriyetlerinin federasyonu olarak örgütlenmiştir.
İKİNCİ BÖLÜM
3. Temel sorununu, insanın insan tarafından sömürülmesinin ortadan kaldırılması, halkın sınıflara bölünmesinin tümüyle ortadan kaldırılması, sömürücülerin bastırılması, sosyalist bir toplumun kurulması ve sosyalizmin bütün ülkelerde zaferi olarak göz önünde bulundurarak, İşçi, Asker ve Köylü Temsilcileri Sovyetlerinin Üçüncü Tüm Rusya Kongresi ayrıca şunları kararlaştırır:
(a) Toprağın toplumsallaştırılması amacıyla, toprak üzerindeki her türlü özel mülkiyet kaldırılır ve bütün topraklar ulusal mülk olarak ilan edilir ve eski sahiplerine tazminat ödenmeksizin, her birinin onu işleme yeteneği ölçüsünde çiftçiler arasında paylaştırılır.
(b) Bütün ormanlar, yeryüzündeki hazineler ve kamu yararına olan sular, canlı veya cansız bütün teçhizat, örnek çiftlikler ve tarımsal işletmeler ulusal mülk olarak ilan edilir.
(c) Sovyet Cumhuriyeti’ne tüm fabrikaların, imalathanelerin, madenlerin, demiryollarının ve diğer üretim ve ulaşım araçlarının mülkiyetinin tam olarak devredilmesine doğru ilk adım olarak, işçilerin sömürücüler üzerindeki iktidarını güvence altına almak amacıyla işçilerin denetimi ve Yüksek Ulusal Ekonomi Sovyeti’nin kurulması hakkındaki Sovyet yasası onaylanmıştır.
(d) Uluslararası bankacılık ve finansla ilgili olarak, Üçüncü Sovyetler Kongresi, Çarlık Hükümeti, toprak sahipleri ve burjuvazi tarafından yapılan borçların iptaline ilişkin Sovyet kararnamesini görüşüyor ve Sovyet Hükümeti’nin, sermayenin baskısına karşı uluslararası işçi ayaklanmasının nihai zaferine kadar bu yolda kararlılıkla ilerleyeceği umudunu taşıyor.
(e) Emekçi kitlelerin sermayenin boyunduruğundan kurtulmasının koşullarından biri olarak, bütün bankaların İşçi ve Köylü Hükümeti’nin mülkiyetine geçirilmesi doğrulanmıştır.
(f) Toplumun asalak tabakalarını ortadan kaldırmak ve ülkenin ekonomik hayatını düzenlemek amacıyla evrensel çalışma yükümlülüğü getirilmiştir.
(g) İşçi sınıfının tam iktidarı elinde tutmasını güvence altına almak ve sömürücülerin iktidarını yeniden kurma olasılığını ortadan kaldırmak amacıyla, bütün işçilerin silahlandırılması, Sosyalist Kızıl Ordu’nun örgütlenmesi ve mülk sahibi sınıfın silahsızlandırılması kararlaştırılmıştır.
BÖLÜM ÜÇ
4. İnsanlığı, bugün en canice savaşlarıyla yeryüzünü kana bulayan sermaye ve emperyalizmin pençesinden kurtarma kararlılığını dile getiren Üçüncü Sovyetler Kongresi, Sovyet Hükümeti’nin gizli antlaşmaları feshetme, savaşan ordulardaki işçi ve köylülerin geniş çapta kardeşleşmesini örgütleme ve halkların özgür iradesi temelinde, ilhak veya tazminat olmaksızın genel demokratik bir barışı sonuçlandırmak için her türlü çabayı gösterme politikasıyla tamamen aynı fikirdedir.
5. Üçüncü Sovyetler Kongresi, bu amaçla, birkaç seçilmiş ulusun sömürücülerinin, Asya’nın, sömürgelerin ve genel olarak küçük ülkelerin emekçi nüfusunun yüz milyonlarcasını köleleştirmesini sağlayan burjuva uygarlığının barbarca politikasına son verilmesi konusunda ısrar etmektedir.
6. Üçüncü Sovyetler Kongresi, Halk Komiserleri Konseyi’nin Finlandiya’nın tam bağımsızlığını ilan etme, birliklerini İran’dan çekme ve Ermenistan’ın kendi kaderini tayin hakkını ilan etme politikasını takdir eder.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
7. Üçüncü Tüm Rusya İşçi, Asker ve Köylü Temsilcileri Sovyetleri Kongresi, proletarya ile sömürücüleri arasındaki kesin savaşın ilerlemesi sırasında, sömürücülerin Sovyet Hükümeti’nin hiçbir kolunda bir pozisyona sahip olmaması gerektiğine inanmaktadır. İktidar tamamen emekçi kitlelere ve onların tam yetkili temsilcilerine – İşçi, Asker ve Köylü Temsilcileri Sovyetleri’ne ait olmalıdır.
8. Rusya’nın bütün halklarının emekçi sınıflarının özgür ve gönüllü, ve bu nedenle daha da eksiksiz ve güvenli bir birliğini yaratma çabasında olan Üçüncü Sovyetler Kongresi, yalnızca Rus Sovyet Cumhuriyetleri Federasyonu’nun temel ilkelerini saptamakla kalmıyor, her halkın işçi ve köylülerine, kendi sovyetlerinin tam oturumlarında şu soruyu kararlaştırmalarını bırakıyor: Federal hükümete ve diğer Federal Sovyet kurumlarına katılmak isteyip istemedikleri ve hangi temelde katılmak istedikleri.
RUSYA SOSYALİST FEDERASYON SOVYET CUMHURİYETİ ANAYASASI’NIN GENEL HÜKÜMLERİ
BÖLÜM BEŞ
9. Rusya Sosyalist Federatif Sovyet Cumhuriyeti’nin kuruluşunun temel sorunu, mevcut geçiş dönemi göz önüne alındığında, güçlü bir Tüm-Rusya Sovyet otoritesi biçiminde kent ve kırsal proletaryanın ve en yoksul köylülüğün diktatörlüğünün kurulmasını, böylece insanın insan tarafından sömürülmesini ortadan kaldırmayı ve ne sınıflara bölünmenin ne de mutlakiyetçiliğin olmayacağı sosyalizmi getirmeyi içerir.
10. Rusya Cumhuriyeti, Rusya’nın tüm emekçi halkının özgür sosyalist bir toplumudur. Rusya Sosyalist Federatif Sovyet Cumhuriyeti sınırları içindeki tüm iktidar, kentsel ve kırsal sovyetlerde birleşmiş Rusya’nın tüm emekçi halkına aittir.
11. Özel bir varoluş biçimi ve ulusal karakterle birbirlerinden ayrılan bölgelerin sovyetleri, sovyetlerin yerel kongresi ve onun yürütme organları tarafından yönetilen özerk bölgesel birliklerde birleşebilirler.
Bu özerk bölgesel birlikler Rusya Sosyalist Federatif Sovyet Cumhuriyeti’ne federal düzeyde katılırlar.
12. Rusya Sosyalist Federatif Sovyet Cumhuriyeti’nin en yüksek iktidarı, Tüm Rusya Sovyetler Kongresi’ne, kongrenin toplandığı dönemler arasındaki dönemlerde ise Tüm Rusya Merkez Yürütme Komitesi’ne aittir.
13. İşçilere gerçek vicdan özgürlüğünü sağlamak amacıyla, kilise devletten, okul kiliseden ayrılacak ve her vatandaşa dinsel ve din karşıtı propaganda hakkı tanınacaktır.
14. Emekçi kitlelere ifade özgürlüğü sağlamak amacıyla, Rusya Sosyalist Federatif Sovyet Cumhuriyeti, basının sermayeye olan her türlü bağımlılığını ortadan kaldırır ve gazete, broşür, kitap vb. yayınlamak için her türlü teknik ve maddi olanağı emekçi halka ve en yoksul köylülüğe devreder ve bunların ülke çapında serbestçe dolaşımını güvence altına alır.
15. İşçilerin özgürce toplantı yapabilmelerini sağlamak amacıyla Rusya Sosyalist Federatif Sovyet Cumhuriyeti, işçi sınıfına ve en yoksul köylülere mobilyalı salonlar sunar ve onların ısıtma ve aydınlatma araçlarını sağlar.
16. Rusya Sosyalist Federatif Sovyet Cumhuriyeti, mülk sahibi sınıfların ekonomik ve siyasal iktidarını ezerek, işçi ve köylülerin örgütlenme ve eylem özgürlüğünü engelleyen bütün engelleri ortadan kaldırdıktan sonra, işçilere ve en yoksul köylülere birleşme ve örgütlenme çabalarında maddi ve başka türlü yardımlar sunmaktadır.
17. İşçilerin bilgiye gerçek erişimini garanti altına almak amacıyla, Rusya Sosyalist Federatif Sovyet Cumhuriyeti, işçilere ve en yoksul köylülere tam ve genel ücretsiz eğitim sağlama görevini üstlenir.
18. Rusya Sosyalist Federatif Sovyet Cumhuriyeti, çalışmayı, Cumhuriyet’in her vatandaşının görevi sayar ve şiarı olarak: “Çalışmayan yemek de yemeyecektir.” der.
19. Büyük köylü ve işçi devriminin zaferini savunmak amacıyla, Rusya Sosyalist Federatif Sovyet Cumhuriyeti, Cumhuriyet’in tüm vatandaşlarının sosyalist anavatanlarını savunmak için gelmeleri görevini tanır ve bu nedenle evrensel askeri eğitim getirir. Devrimi silahlarla savunma onuru yalnızca işçilere verilir ve çalışmayan unsurlar diğer askeri görevleri yerine getirmekle görevlendirilir.
20. Tüm ulusların işçilerinin dayanışması sonucunda, Rusya Sosyalist Federatif Sovyet Cumhuriyeti, Rusya Cumhuriyeti topraklarında yaşayan ve çalışan ve işçi sınıfına mensup yabancılara, Rus vatandaşlarının tüm siyasi haklarını tanır. Rusya Sosyalist Federatif Sovyet Cumhuriyeti ayrıca, yerel sovyetlerin bu tür yabancılara karmaşık formaliteler olmaksızın vatandaşlık verme hakkını tanır.
21. Rusya Sosyalist Federatif Sovyet Cumhuriyeti, siyasi veya dini zulümden kaçan tüm yabancılara barınma imkânı sunmaktadır.
22. Rusya Sosyalist Federatif Sovyet Cumhuriyeti, ırksal veya ulusal bağlantılarına bakılmaksızın bütün yurttaşların eşit haklara sahip olduğunu kabul ederek, bu temeldeki bütün ayrıcalıkların ve ulusal azınlıkların ezilmesinin Cumhuriyet’in temel yasalarına aykırı olduğunu ilan eder.
23. Rusya Sosyalist Federatif Sovyet Cumhuriyeti, işçi sınıfının bütününün çıkarları tarafından yönlendirilerek, sosyalist devrimin zararına kullanılabilecek tüm birey ve grupları haklarından yoksun bırakmaktadır.
Üçüncü Madde
SOVYET GÜCÜNÜN ÖRGÜTLENMESİ
A. Merkezi İktidarın Örgütlenmesi
BÖLÜM ALTI
TÜM RUSYA İŞÇİ, KÖYLÜ, KAZAK VE KIZIL ORDU MİLLETVEKİLLERİ SOVYETLERİ KONGRESİ
24. Tüm Rusya Sovyetleri Kongresi, Rusya Sosyalist Federatif Sovyet Cumhuriyeti’nin en yüksek iktidarıdır.
25. Tüm Rusya Sovyetler Kongresi, şehir sovyetlerinin temsilcilerinden (25.000 seçmene bir delege) ve il (gubernia) sovyet kongrelerinin temsilcilerinden (125.000 nüfusa bir delege) oluşur.
Not 1: Tüm Rusya Kongresi toplanmadan önce il kongresi toplanmazsa, kongreye delegeler doğrudan ilçe (uyezd) kongresinden gönderilir.
Not 2: Bölgesel (oblast) kongresi dolaylı olarak, Tüm Rusya Kongresi’nin toplanmasından önce toplanıyorsa, bu kongreye delegeler bölgesel kongre tarafından gönderilebilir.
26. Tüm Rusya Kongresi, Tüm Rusya Merkez Yürütme Komitesi tarafından yılda en az iki kez toplanır.
27. Özel Tüm-Rusya Kongresi, Tüm-Rusya Merkez Yürütme Komitesi tarafından kendi inisiyatifi ile veya Cumhuriyet nüfusunun en az üçte birinden oluşan yerel sovyetlerin talebi üzerine toplanır.
28. Tüm Rusya Kongresi, en fazla 200 üyeden oluşan Tüm Rusya Merkez Yürütme Komitesi’ni seçer.
29. Tüm Rusya Merkez Yürütme Komitesi, Tüm Rusya Sovyetler Kongresi’ne karşı tam sorumluluk taşır.
30. Kongrelerin toplanması arasındaki dönemlerde, Tüm Rusya Merkez Yürütme Komitesi, Cumhuriyetin en yüksek iktidarıdır.
BÖLÜM YEDİNCİ
TÜM RUSYA MERKEZİ YÖNETİM KOMİTESİ
31. Tüm Rusya Merkez Yürütme Komitesi, Rusya Sosyalist Federatif Sovyet Cumhuriyeti’nin en yüksek yasama, yürütme ve kontrol organıdır.
32. Tüm-Rusya Merkez Yürütme Komitesi, İşçi ve Köylü Hükümeti’nin ve ülkedeki Sovyet iktidarının bütün organlarının faaliyetlerini genel olarak yönetir, Sovyet Anayasası’nın ve Tüm-Rusya Kongreleri ile Sovyet iktidarının merkez organlarının kararlarının işleyişini koordine eder ve düzenler.
33. Tüm-Rusya Merkez Yürütme Komitesi, Halk Komiserleri Sovyeti veya çeşitli birimler tarafından sunulan tüm önlemleri ve önerileri inceler ve yürürlüğe koyar, ayrıca kendi kararnamelerini ve yönetmeliklerini çıkarır.
34. Tüm Rusya Merkez Yürütme Komitesi, Tüm Rusya Sovyetler Kongresi’ni toplar; bu toplantıda Yürütme Komitesi, faaliyetleri ve genel konular hakkında rapor verir.
35. Tüm Rusya Merkez Yürütme Komitesi, Rusya Sosyalist Federe Sovyet Cumhuriyeti’nin genel işlerinin yönetimi amacıyla Halk Komiserleri Konseyi’ni oluşturur ve ayrıca çeşitli dalları yönetmek amacıyla bölümler (Halk Komiserlikleri) oluşturur.
36. Tüm-Rusya Merkez Yürütme Komitesi üyeleri çeşitli birimlerde (Halk Komiserliklerinde) çalışırlar veya Tüm-Rusya Merkez Yürütme Komitesinin özel emirlerini yerine getirirler.
SEKİZİNCİ BÖLÜM
HALK KOMİSERLERİ KONSEYİ
37. Halk Komiserleri Konseyi, Rusya Sosyalist Federatif Sovyet Cumhuriyeti’nin genel işlerinin yönetimi ile görevlidir.
38. Halk Komiserleri Konseyi bu görevi yerine getirmek için kararnameler, kararlar, emirler çıkarır ve genel olarak hükümet işlerinin düzgün ve hızlı bir şekilde yürütülmesi için gerekli tüm önlemleri alır.
39. Halk Komiserleri Konseyi, tüm emir ve kararlarını derhal Tüm Rusya Merkez Yürütme Komitesine bildirir.
40. Tüm Rusya Merkez Yürütme Komitesi, Halk Komiserleri Konseyi’nin tüm emir ve kararlarını iptal etme veya askıya alma yetkisine sahiptir.
41. Halk Komiserleri Konseyi’nin büyük siyasi öneme sahip tüm emir ve kararları, değerlendirilmek ve nihai onay için Tüm Rusya Merkez Yürütme Komitesi’ne gönderilir.
Not: Derhal uygulanması gereken tedbirler doğrudan Halk Komiserlikleri Konseyi tarafından alınabilir.
42. Halk Komiserleri Konseyi üyeleri, çeşitli Halk Komiserliklerinin başında yer alırlar.
43. On yedi [sic] Halk Komiseri vardır: (a) Dışişleri; (b) Ordu; (c) Donanma; (d) İçişleri; (e) Adalet; (f) Çalışma; (g) Sosyal Refah; (h) Eğitim; (i) Posta ve Telgraf; (j) Ulusal İşler; (k) Maliye; (l) İletişim Yolları; (m) Tarım; (n) Ticaret ve Sanayi; (o) Ulusal Tedarikler; (p) Devlet Kontrolü; (q) Ulusal Ekonomi Yüksek Sovyeti; (r) Halk Sağlığı.
44. Her komiserin, başkanlığını kendisinin yaptığı, üyeleri Halk Komiserleri Konseyi tarafından atanan bir collegium’u (komitesi) vardır.
45. Halk Komiseri, komiserliğinin yargı yetkisi altındaki tüm konularda bireysel karar alma hakkına sahiptir ve kararını koleje rapor etmelidir. Kolejyum, bazı kararlar konusunda komiserle aynı fikirde değilse, ilki, kararın yürütülmesini durdurmadan, Halk Komiserleri Konseyi’nin yürütme üyelerine veya Tüm Rusya Merkez Yürütme Komitesi’ne şikayette bulunabilir.
Kolejyumun bireysel üyeleri de bu hakka sahiptir.
46. Halk Komiserleri Konseyi, Tüm Rusya Sovyetler Kongresi’ne ve Tüm Rusya Merkez Yürütme Komitesi’ne karşı tam sorumluluk taşır.
47. Halk Komiserleri ve Halk Komiserlikleri Kolejleri, Halk Komiserleri Konseyi’ne ve Tüm-Rusya Merkez Yürütme Komitesi’ne karşı tam sorumluluk taşırlar.
48. Halk Komiseri unvanı, yalnızca Rusya Sosyalist Federatif Sovyet Cumhuriyeti’nin genel işlerinden sorumlu olan Halk Komiserleri Konseyi üyelerine aittir ve bu unvanı, Sovyet iktidarının merkezi veya yerel düzeydeki hiçbir temsilcisi kullanamaz.
DOKUZUNCU BÖLÜM
TÜM RUSYA KONGRESİ VE TÜM RUSYA MERKEZİ YÜRÜTME KOMİTESİ’NİN YETKİ ALANINDAKİ İŞLER
49. Tüm Rusya Kongresi ve Tüm Rusya Merkez Yürütme Komitesi, aşağıdaki gibi devlet meseleleriyle ilgilenir:
(a) Rusya Sosyalist Federe Sovyet Cumhuriyeti Anayasası’nın onaylanması ve değiştirilmesi;
(b) Rusya Sosyalist Federe Sovyet Cumhuriyeti’nin tüm iç ve dış politikasının genel yönetimi;
(c) Sınırların belirlenmesi ve değiştirilmesi, ayrıca Rusya Sosyalist Federe Sovyet Cumhuriyeti’ne ait toprakların devredilmesi;
(d) Rusya Sosyalist Federe Sovyet Cumhuriyeti’ne ait bölgesel sovyet birlikleri için sınırların belirlenmesi, ayrıca bunlar arasındaki anlaşmazlıkların çözülmesi;
(e) Rusya Sosyalist Federe Sovyet Cumhuriyeti’ne yeni üyelerin kabulü ve herhangi bir bölümünün ayrılmasının tanınması;
(f) Rusya Sosyalist Federe Sovyet Cumhuriyeti topraklarının genel idari bölünmesi ve bölgesel birliklerin onaylanması;
(g) Rusya Sosyalist Federe Sovyet Cumhuriyeti’nde ağırlıkların, ölçülerin ve para birimlerinin belirlenmesi ve değiştirilmesi;
(h) Dış ilişkiler, savaş ilanı ve barış antlaşmalarının onaylanması;
(i) Borç verme, ticari antlaşmalar ve mali anlaşmalar imzalama;
(j) Rusya Sosyalist Federe Sovyet Cumhuriyeti’ndeki ulusal ekonomi ve çeşitli dalları için bir temel ve genel plan hazırlamak;
(k) Rusya Sosyalist Federe Sovyet Cumhuriyeti bütçesinin onaylanması;
(l) Vergi koymak ve vatandaşların devlete karşı görevlerini belirlemek;
(m) Silahlı kuvvetlerin örgütlenmesinin temellerini belirlemek;
(n) Devlet mevzuatı, yargısal örgütlenme ve usul, medeni ve ceza mevzuatı, vb.;
(o) Bireysel Halk Komiserlerinin veya tüm konseyin atanması ve görevden alınması, ayrıca Halk Komiserleri Konseyi başkanının onayı;
(p) Rus vatandaşlığının verilmesi ve iptali ve yabancıların haklarının belirlenmesi;
(q) Bireysel ve genel af ilan etme hakkı.
50. Yukarıda belirtilen konuların dışında, Tüm Rusya Kongresi ve Tüm Rusya Merkez Yürütme Komitesi, kendi kararlarına göre dikkatlerini gerektiren diğer tüm işlerden sorumludur.
51. Aşağıdaki sorular yalnızca Tüm Rusya Kongresi’nin yargı yetkisindedir:
(a) Sovyet Anayasası’nın temel ilkelerinin onaylanması ve değiştirilmesi;
(b) Barış antlaşmalarının onaylanması.
52. 49. maddenin (c) ve (h) bentlerinde belirtilen hususların karara bağlanması, ancak Kongrenin toplanmasının imkânsız olduğu hallerde Tüm-Rusya Merkez Yürütme Komitesi tarafından yapılabilir.
B. Yerel Sovyetlerin Örgütlenmesi
ONUNCU BÖLÜM
SOVYETLER KONGRESİ
53. Sovyet Kongreleri aşağıdaki şekilde oluşur:
(a) Bölgesel: Kent ve ilçe sovyetlerinin temsilcilerinden, ilçenin 25.000 sakini için bir temsilci ve şehirlerin 5.000 seçmeni için bir temsilci -ancak tüm bölge için 500’den fazla olmamak üzere- veya aynı esaslara göre seçilen il kongrelerinin temsilcilerinden, böyle bir kongre bölge kongresinden önce toplanırsa.
(b) İl (gubernia): Kentsel ve kırsal (volost) sovyetlerinin temsilcilerinden, kırsal bölgelerden 10.000 sakini için bir temsilci ve şehirdeki 2.000 seçmen için bir temsilci; toplam olarak tüm il için 200’den fazla olmamak üzere temsilci. İlçe kongresi il kongresinden önce toplanırsa, seçim aynı esaslara göre, ancak kırsal yerine ilçe kongresi tarafından yapılır.
(c) İlçe: Kırsal sovyetlerin temsilcilerinden, her 1.000 sakini için bir delege, ancak tüm il için 300’den fazla olmamak üzere delege.
(d) Kırsal (volost): volosttaki tüm köy sovyetlerinin temsilcilerinden, sovyetin on üyesi için bir delege.
Not 1: Nüfusu 10.000’i aşmayan kentsel sovyetlerin temsilcileri il kongresine katılır; nüfusu 10.000’den az olan ilçelerin köy sovyetleri, il kongresine delege seçmek amacıyla birleşir.
Not 2: Üye sayısı ondan az olan kırsal sovyetler, kırsal (volost) kongresine bir delege gönderir.
54. Sovyetlerin kongreleri, ilgili yürütme komiteleri tarafından kendi inisiyatifleriyle veya söz konusu bölgenin tüm nüfusunun en az üçte birini oluşturan yerel sovyetlerin talebi üzerine toplanır. Her durumda, bölgeler için yılda en az iki kez, iller ve ilçeler için her üç ayda bir ve kırsal bölgeler için ayda bir toplanır.
55. Her sovyet kongresi (bölgesel, il, ilçe veya kırsal) yürütme organını seçer – üye sayısı (a) bölgeler ve iller için yirmi beşi; (b) bir ilçe için yirmiyi; (c) bir kırsal bölge için onu geçmeyecek bir yürütme komitesi. Yürütme komitesi, kendisini seçen kongreye karşı sorumludur.
56. İlgili bölgelerin sınırları içinde kongre en yüksek güçtür; kongre toplantıları arasındaki dönemlerde yürütme kurulu en yüksek güçtür.
ON BİRİNCİ BÖLÜM
SOVYET MİLLETVEKİLLERİ
57. Temsilciler Sovyetleri kuruldu
(a) Şehirlerde, her 1.000 nüfusa bir milletvekili; toplam elliden az ve 1.000’den fazla üye olmamalıdır.
(b) Nüfusu 10.000’den az olan diğer tüm yerleşim yerlerinde (kasaba, köy, mezra vb.), her 100 nüfusa bir milletvekili; toplam her yerleşim yeri için üçten az ve elliden fazla milletvekili olmamalıdır.
Milletvekilinin görev süresi üç aydır.
Not: Küçük kırsal kesimlerde, mümkün olduğu takdirde, tüm konular seçmenlerin genel toplantısında karara bağlanmalıdır.
58. Temsilciler Sovyeti, güncel meselelerle ilgilenmek üzere bir yürütme komitesi seçer; kırsal bölgeler için en fazla beş üye, şehir sovyetlerinin her elli üyesi için bir üye, ancak toplamda en fazla on beş ve en az üç üye (Petrograd ve Moskova en fazla kırk). Yürütme komitesi, kendisini seçen sovyete karşı tamamen sorumludur.
59. Temsilciler Sovyeti, yürütme kurulu tarafından kendiliğinden veya sovyet üyelerinin en az yarısının talebi üzerine; her durumda şehirlerde haftada en az bir kez, kırsal kesimlerde haftada iki kez toplanır.
60. Sovyet, kendi yargı yetkisi içinde ve 57. maddede belirtilen hallerde, NOT, seçmenler kurulu, ilgili ilçede en yüksek güçtür.
ON İKİNCİ BÖLÜM
SOVYETLERİN YEREL ORGANLARININ YETKİ ALANI
61. Sovyet iktidarının bölge, il, ilçe ve kırsal organları ile Temsilciler Sovyetleri aşağıdaki görevleri yerine getirmek zorundadır:
(a) Sovyet iktidarının ilgili üst organlarının tüm emirlerini yerine getirmek;
(b) Belirli bir bölgenin kültürel ve ekonomik düzeyini yükseltmek için tüm adımları atmak;
(c) Kendi bölgelerinde yerel öneme sahip tüm sorunları karara bağlamak;
(d) Kendi bölgelerindeki tüm Sovyet faaliyetlerini koordine etmek.
62. Sovyetlerin kongreleri ve bunların yürütme kurulları, yerel sovyetlerin faaliyetlerini denetleme hakkına sahiptir (yani, bölgesel kongre, ilgili bölgedeki tüm sovyetleri; şehir sovyetleri hariç, ilgili ilin il sovyetlerini, vb. denetler); ve bölge ve il kongreleri ve bunların yürütme kurulları, ayrıca, önemli durumlarda merkezi sovyet otoritesine bildirimde bulunarak, ilçelerinin sovyetlerinin kararlarını geçersiz kılma hakkına sahiptir.
63. Görevlerini yerine getirmek amacıyla mahalli sovyetler, kırsal ve kentsel sovyetler ile yürütme komiteleri sırasıyla şubeler oluştururlar.
Dördüncü Madde
OY HAKKI
ON ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
64. Rusya Sosyalist Federatif Sovyet Cumhuriyeti’nin aşağıdaki her iki cinsiyetten vatandaşları, din, milliyet, ikametgah vb. hususlara bakılmaksızın, seçim günü itibarıyla on sekiz yaşını doldurmuş olmak koşuluyla, Sovyetlere oy verme ve seçilme hakkına sahiptir:
(a) Toplum için üretken ve yararlı bir çalışmayla geçim araçlarını elde eden herkes ve ayrıca üretken iş yapmasını sağlayan ev işleriyle uğraşan kişiler, yani sanayi, ticaret, tarım vb. alanlarda çalışan her sınıftan işçi ve memurlar ve kar elde etmek amacıyla hiçbir yardımcı istihdam etmeyen köylüler ve Kazak tarım işçileri.
(b) Sovyetlerin ordu ve donanma askerleri.
(c) Çalışma yeteneklerini herhangi bir derecede kaybetmiş olan önceki iki kategorideki vatandaşlar.
NOT 1: Yerel Sovyetler, merkezi iktidarın onayı üzerine, burada belirtilen yaş sınırını düşürebilir. NOT 2: 20. Bölümde (Madde İki, Bölüm 5)
belirtilen yabancı uyruklular oy kullanma hakkına sahiptir.
65. Aşağıda sayılan kişiler, yukarıda sayılan kategorilerden birine ait olsalar bile, ne oy kullanma hakkına ne de oy alma hakkına sahiptirler:
(a) Kârlarını artırmak için ücretli işçi çalıştıran kişiler;
(b) Sermayeden faiz, mülkten elde edilen gelir vb. gibi hiçbir iş yapmadan gelir elde eden kişiler;
(c) Özel tüccarlar, ticaret ve ticari aracılar;
(d) Her mezhepten rahipler ve din adamları;
(e) Eski polis, jandarma birlikleri ve Ohrana’nın (Çar’ın gizli servisi) çalışanları ve temsilcileri, ayrıca eski hüküm süren hanedanlığın üyeleri;
(f) Yasal olarak bunak veya zihinsel engelli ilan edilen kişiler ve ayrıca vesayet altındaki kişiler;
(g) Bencil veya onur kırıcı suçlar nedeniyle bir sovyet tarafından vatandaşlık haklarından mahrum bırakılan kişiler, ceza ile belirlenen süre boyunca.
ON DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
SEÇİMLER
66. Seçimler, mahalli sovyetlerce belirlenen günlerde geleneklere göre yapılır.
67. Seçim, seçim kurulunun ve yerel sovyetin temsilciliğinin huzurunda yapılır.
68. Sovyet temsilcisinin haklı bir sebepten dolayı hazır bulunamaması halinde, seçim kurulu başkanı onun yerine geçer; o da yoksa seçim toplantısının başkanı onun yerine geçer.
69. Seçim tutanakları ve sonuçları seçim kurulu üyeleri ve Sovyet temsilcisi tarafından düzenlenir ve imzalanır.
70. Seçim çalışmaları ve meslek ve diğer işçi örgütlerinin seçimlere katılımına ilişkin ayrıntılı talimatlar, Tüm Rusya Merkez Yürütme Komitesi’nin talimatları doğrultusunda yerel sovyetler tarafından verilir.
ON BEŞİNCİ BÖLÜM
SEÇİMLERİN KONTROLÜ VE İPTALİ VE MİLLETVEKİLİNİN GERİ ÇAĞIRILMASI
71. Seçimlerin tüm tutanakları ilgili sovyetlere iletilir.
72. Sovyet, seçimleri denetlemek üzere bir komisyon atar.
73. Bu komisyon sonuçları Sovyete bildirir.
74. Hangi adayın veya başka bir adayın belirlenemediği konusunda şüphe olması halinde, Sovyet konuyu karara bağlar.
76. Bir seçim tümüyle usulsüz olarak yapılmışsa, daha yüksek bir Sovyet makamı tarafından geçersiz sayılabilir.
77. Seçimlerle ilgili konularda en yüksek otorite Tüm Rusya Merkez Yürütme Komitesi’dir.
78. Sovyete milletvekili gönderen seçmenler, onu geri çağırma ve genel hükümlere göre yeniden seçim yapma hakkına sahiptirler.
Beşinci Madde
BÜTÇE
ON ALTINCI BÖLÜM
79. Proletarya diktatörlüğünün mevcut geçiş döneminde Rusya Sosyalist Federatif Sovyet Cumhuriyeti’nin mali politikası, burjuvazinin mülksüzleştirilmesi ve Rusya’nın tüm vatandaşlarının servetin üretimi ve dağıtımında eşitliği için gerekli koşulların hazırlanması temel amacını kolaylaştırır. Bu amaçla, Sovyet iktidarının organlarına, özel mülkiyet hakları gözetilmeksizin, Sovyet Cumhuriyeti’nin yerel ve devlet ihtiyaçları için gerekli tüm fonları sağlamayı görev olarak belirler.
80. Rusya Sosyalist Federe Sovyet Cumhuriyeti’nin devlet harcamaları ile gelirleri devlet bütçesinde birleştirilir.
81. Tüm Rusya Sovyetleri Kongresi veya Tüm Rusya Merkez Yürütme Komitesi, gelir ve vergilendirmenin hangi kalemlerinin devlet bütçesine, hangilerinin mahalli sovyetlere gideceğini belirler; ayrıca vergilerin sınırlarını da belirler.
82. Sovyetler yalnızca yerel ihtiyaçlar için vergi alırlar. Devlet ihtiyaçları devlet hazinesinin fonlarından karşılanır.
83. Gelir ve gider bütçesinde gösterilmeyen Devlet hazinesinden harcamalar, merkezi yönetimin özel emri olmadan yapılamaz.
84. Yerel Sovyetler, genel devlet ihtiyaçları için harcama yapmak amacıyla, ilgili Halk Komiserlerinden devlet hazinesinden kredi alırlar.
85. Devlet hazinesinden Sovyetlere tahsis edilen tüm krediler ve mahalli ihtiyaçlar için onaylanan krediler, tahminlere göre harcanmalı ve Tüm Rusya Merkez Yürütme Komitesi ile Halk Komiserleri Sovyeti’nin özel emri olmadan başka hiçbir amaçla kullanılamaz.
86. Yerel sovyetler, yerel ihtiyaçlar için altı aylık ve yıllık gelir ve gider tahminleri yapar. İl kongrelerine katılan kentsel ve kırsal sovyetlerin tahminleri ve ayrıca sovyet iktidarının il organlarının tahminleri, il ve bölge kongreleri veya bunların yürütme komiteleri tarafından onaylanacaktır; sovyetlerin kentsel, il ve bölge organlarının tahminleri Tüm Rusya Merkez Yürütme Komitesi ve Halk Komiserleri Konseyi tarafından onaylanacaktır.
87. Sovyetler, tahminde yer almayan harcamalar için veya tahsis edilen tutarın yetersiz kalması durumunda ilgili Halk Komiserliklerinden ek kredi talep edebilirler.
88. Mahalli ihtiyaçların karşılanması için mahalli kaynakların yetersiz olması halinde, Tüm-Rusya Merkez Yürütme Komitesi’ne veya Halk Komiserleri Konseyi’ne başvurularak devlet hazinesinden gerekli yardım sağlanabilir.
Altıncı Madde
RUSYA SOSYALİST FEDERASYON SOVYET CUMHURİYETİ ARMASI VE BAYRAĞI
ON YEDİNCİ BÖLÜM
89. Rusya Sosyalist Federatif Sovyet Cumhuriyeti’nin arması, kırmızı bir zemin üzerine güneş ışınları altında çaprazlama yerleştirilmiş altın bir tırpan ve bir çekiçten ve üzerinde şu yazılı bir çelenkten oluşur:
Rusya Sosyalist Federatif Sovyet Cumhuriyeti
Dünya İşçileri, Birleşin!
Arma, 1918
90. Rusya Sosyalist Federatif Sovyet Cumhuriyeti’nin ticaret, deniz ve kara bayrağı, sol köşesinde (üstte, direğe yakın) altın renkli harflerle RSFSR harfleri veya Rusya Sosyalist Federatif Sovyet Cumhuriyeti yazısının bulunduğu kırmızı bir kumaştan oluşur.
1918 Bayrağı
Beşinci Tüm Rusya Sovyetler Kongresi ve Tüm Rusya Merkez Yürütme Komitesi Başkanı- J. Sverdlov.
Yöneticiler, Tüm Rusya Merkez Yürütme Komitesi-TI Teodorovitch, FA Rosin, AP Rosenholx, AC Mitrofanov, KG Maximov.
Tüm Rusya Merkez Yürütme Komitesi Sekreteri-VA Avamessov.
1918 RSFSR Anayasası’nda Değişiklikler *
İç Savaş ve emperyalist devletlerin askeri müdahalesi döneminde RSFSR Anayasası’na bazı değişiklikler ve ekler kabul edildi. Örneğin, Aralık 1919’da düzenlenen Yedinci Tüm Rusya Sovyetleri Kongresi, Tüm Rusya Merkez Yürütme Komitesi Başkanlığı’nın kurulmasını yasal olarak onayladı, yetkilerini tanımladı ve Tüm Rusya Merkez Yürütme Komitesi oturumlarının her iki ayda bir toplanacağını belirledi.
Tüm Rusya Merkez Yürütme Komitesi Başkanlığı, Tüm Rusya Merkez Yürütme Komitesi’nin oturumlarını yönetti, bu komite tarafından alınan kararların uygulanmasını denetledi, hem merkezi hem de yerel devlet organlarının faaliyetlerini yönlendirdi, af hakkını kullandı ve bir dizi başka idari meseleyi karara bağladı. Tüm Rusya Merkez Yürütme Komitesi’nin oturumları arasındaki aralıklarda Başkanlık, Halk Komiserleri Konseyi’nin kararlarını onaylama veya iptal etme, Halk Komiserleri Konseyi’nin tavsiyesi üzerine Halk Komiserleri atama, idari-bölgesel bölünmeyle ilgili meseleleri karara bağlama ve Tüm Rusya Sovyetleri kongrelerinin ve Tüm Rusya Merkez Yürütme Komitesi oturumlarının toplanması için hazırlık yapma hakkına sahipti.
Yedinci Tüm Rusya Sovyetleri Kongresi kararına göre, Yürütme Komiteleri, Sovyetlerin guberniya, il ve ilçe kongreleri tarafından seçilirdi ve Sovyetlerin ilgili kongrelerinin oturumları arasındaki sürelerde guberniya, il ve ilçe topraklarında Sovyet devlet iktidarının en yüksek organları olarak kabul edilirdi. Guberniya Yürütme Komiteleri, yetkileri altındaki bölgelerdeki tüm hükümet kurumlarının faaliyetlerini denetleme ve teftiş etme yetkisine sahipti (Sahadaki Orduya ait kurumlar hariç) ve bu denetleme ve teftişin sonuçları hakkında ilgili merkezi organlara derhal rapor vermekle yükümlüydüler.
29 Aralık 1920’de kabul edilen ‘Sovyetlerin Daha İleri Geliştirilmesi Hakkında’ Sekizinci Tüm Rusya Sovyetleri Kongresi’nin kararı, Tüm Rusya Merkez Yürütme Komitesi Başkanlığı’nın yetkilerini genişletti. Başkanlık, Halk Komiserleri Konseyi’nin kararlarını iptal etme ve Tüm Rusya Merkez Yürütme Komitesi adına gerekli idari kararları alma yetkisine sahipti; aynı zamanda, Tüm Rusya Merkez Yürütme Komitesi’nin düzenli oturumlarına faaliyetleri hakkında raporlar sunmakla yükümlüydü.
Sekizinci Tüm Rusya Sovyetler Kongresi ayrıca Halk Komiserleri Konseyi’nin yetkilerini genişletti. Kongre kararı, askeri işlerle ilgili yasama eylemleri ve Rusya Sosyalist Federatif Sovyet Cumhuriyeti’ne belirli yükümlülükler getirebilecek dış ilişkiler alanındaki önlemler de dahil olmak üzere, ülke çapında öneme sahip tüm acil kararnamelerin ve önlemlerin Halk Komiserleri Konseyi tarafından değerlendirilmesi ve onaylanması gerektiğini belirtti. İkincisi, Tüm Rusya Sovyetler Kongresi, Tüm Rusya Merkez Yürütme Komitesi ve Tüm Rusya Merkez Yürütme Komitesi Başkanlığı ile birlikte ülke çapında öneme sahip yasama eylemleri kabul etme hakkına sahipti. Halk Komiserleri, yalnızca Tüm Rusya Merkez Yürütme Komitesi, Başkanlığı ve Halk Komiserleri Konseyi’nin ilgili kararnamelerinde kesin olarak tanımlanmış yetki sınırları içinde karar ve emir verme hakkına sahipti.
Sekizinci Tüm Rusya Sovyetleri Kongresi kararıyla, eyalet yürütme komiteleri, yalnızca olağanüstü durumlarda, bireysel Halk Komiserleri tarafından verilen belirli emirlerin yürütülmesini askıya alma yetkisine sahipti.
Yukarıda belirtilen değişikliklerin hiçbiri RSFSC Anayasası’nın bir bütün olarak temel ilkelerini hiçbir şekilde etkilememektedir.
* (A. Denisvo ve M. Kirichenko’nun Sovyet Devlet Hukuku (Moskova: Yabancı Diller Yayınevi, 1960) adlı eserinden bir alıntı, s. 50-52.
